Rapport Blauw: Rapportage Omgangsvormen - Een onderzoek naar omgangsvormen binnen 6 opleidinginstituten van Defensie - 2010

Dit onderzoek van bureau Blauw Research is uitgevoerd op de Wachtmeesteropleiding van het Landelijk Opleidingscentrum van de Koninklijke Marechaussee, het Opleidingscentrum Initiële Opleidingen en de Koninklijke Militaire School van de Koninklijke Landmacht, de Koninklijke Militaire Academie en het Koninklijk Instituut voor de Marine van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) en de Eerste Maritiem Militaire Vorming van de Koninklijke Marine.
Bevindingen: Het rapport stelt vast dat de omgangsvormen en de sfeer bij de onderzochte opleidingsinstituten in algemene zin overwegend positief zijn. Het onderzoek wijst echter ook uit dat de specifieke kenmerken en de cultuur ongewenst gedrag in de hand kunnen werken, in het bijzonder bij de initiële officiersopleidingen van de NLDA. Cijfers 2010 samengevat:
Bij ongewenst seksueel gedrag hebben leerlingen vooral te maken seksuele toenadering (26%). 4% heeft hier last van; Vrouwen hebben vaker last van ongewenst seksuele aandacht en ongewenste fysieke aanrakingen (17%) dan mannen (3%).

Sexual harassment in the context of double male dominance
/ Haas, S., de & Timmerman, G. 
European Journal of Work and Organizational Psychology (2010)
 
It has been suggested that numerically male-dominated workplaces propagate cultural norms that support sexual bravado, sexual posturing, and the denigration of feminine behaviour (Sbraga & O'Donohue, 2000). These cultural norms are features of normative male dominance, which have been shown to increase the risk of sexual harassment. This implies that the effect of numerical male dominance on sexual harassment may be mediated by the level of normative male dominance in the work environment. The aim of this study was to test this assumption. Our sample consisted of 1295 police women, who filled out an Internet questionnaire. The results suggest that normative male dominance indeed mediates the relation between numerical male dominance and sexual harassment. We add to the sexual harassment literature by building on Gruber's concept of double dominance. Our study helps to make clear why women are at greater risk of sexual harassment in work situations where men outnumber women than in more gender-balanced workplaces.

Ongewenste vertrouwenspersonen: bedrijven laten beleid tegen seksuele intimidatie sloffen
/ H. Graafland Avanta magazine 16 (2001) 2, p. 12-16. Illustratie N. Klunder

Pin-ups op het beeldscherm: elektronische porno op het werk is wijdverbreid
/ F. van Zeijl  Opzij 29 (2001) 5, p. 16-20.

Met de nieuwe media is ook de pin-up doorgedrongen tot het kantoor, in de vorm van naakte vrouwen op het beeldscherm en pornografische e-mailberichten die het bedrijf rondgaan. Wat kun je doen aan deze nieuwe verschijningsvorm van seksuele intimidatie?

Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2008. Methodologie en globale resultaten
/ L. Koppes, E. de Vroome, M. Mol, B. Janssen, F. van den  Bossche, S.N.J. van de Bossche
Hoofddorp : TNO, 2009. - 124 p.

De omvang en representativiteit van de NEA maken het mogelijk om diverse branches te profileren op uiteenlopende arbeidsrisico’s, zoals werkdruk, agressie en fysieke belasting. Ook bevat de NEA informatie over maatregelen die werkgevers treffen en over mogelijke effecten van arbeid, zoals werkstress, verzuim en ongevallen. De NEA signaleert trends, brengt risicogroepen in kaart en vormt een nationaal referentiebestand voor onderzoek op bedrijfs- en sector-niveau. Het rapport gaat onder meer in op ongewenste seksuele aandacht door klanten, en leiddinggevenden.

De haken en ogen van anoniem klagen
/ L. Klijn Bulletin Bezemer & Kuiper 11 (2003) 2, p. 6.

Veel slachtoffers van ongewenst seksueel gedrag op de werkvloer durven geen klacht in te dienen over hun meerdere,uit angst hun baan te verliezen. Is anoniem klagen een optie?

Evaluatie Arbowet over seksuele intimidatie, agressie en geweld en  pesten op het werk: eindrapport
/ J. Soethout, M. Sloep. - Den Haag : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 2000. - 65 p.. -  ISBN: 905749583X

Het onderzoek is uitgevoerd via een schriftelijke enquête onder 6300 werknemers van bedrijfstakken waar men veel te maken heeft met publiek. De respons was 25 % (1559). Het onderzoek onder de werkgevers was representatief voor bedrijven en instellingen in Nederland. Daarnaast zijn 18 deskundigen geïnterviewd. In het onderzoek is aandacht geschonken aan de volgende thema's: de aard en omvang van agressie en geweld, seksuele intimidatie en pesten op het werk, de gevolgen ervan, het beleid dat gevoerd wordt om
werknemers te beschermen, de invloed van de Arbowet op het gevoerde beleid en
eventuele knelpunten in praktijk en wetgeving. Ruim eenderde van de werknemers heeft te maken met agressie en geweld, één op de tien werknemers is op het huidige werk geconfronteerd met seksuele intimidatie en 16% van de werknemers is op het huidige werk gepest. Op basis van de verder geconstateerde knelpunten in de praktijk en het beleid worden aanbevelingen gedaan.

Seksuele intimidatie van co-assistenten tijdens hun stage
/ M.E.T.C. van den Muijsenbergh, A.L.M. Lagro-Janssen- Nederlands tijdschrift voor geneeskunde 149 (2005) 14, p. 764-768.

Het doel van het onderzoek is het vastleggen van incidentie, aard en gevolgen van seksuele intimidatie van Nijmeegse co-assistenten tijdens hun stages, alsmede de behoeften van de co-assistenten aan opvang. Hiertoe is een enquête gehouden. In de periode 1 juli-31 december 2003 werd een jaarcohort van Nijmeegse co-assistenten naar voorvallen van seksuele intimidatie  gevraagd door middel van een enquête. Seksuele intimidatie werd gedefinieerd
als ongewenste, seksueel getinte aandacht. Van de 183 uitgereikte enquêteformulieren werden er 113 geretourneerd (62%). Van de 75 vrouwelijke co-assistenten hadden 15 (20%) met seksuele intimidatie te maken gehad en 0 van de 38 mannelijke. De daders waren 9 patiënten en 6 artsen, 14 mannen en 1 vrouw. De intimidatie bestond in 7 van de 15 voorvallen uit combinaties van ongewenst gedrag met ongewenste seksueel getinte opmerkingen. Van de 15 co-assistentes hadden 9 het gebeurde in informele kring besproken, 7 hadden het (ook) formeel aangekaart en 3 hadden het bij niemand gemeld. Een
belangrijke reden om het voorval eerst informeel te bespreken was twijfel over de eigen inschatting, ondanks een eigen oordeel over de ontoelaatbaarheid van het gebeurde. Na het voorval voelden 5 co-assistenten zich geremd in contacten met patiënten. Van de 15 daders waren 8 niet op hun gedrag aangesproken. Van de 15 co-assistentes waren 6 niet tevreden over de afronding van het gebeurde. Seksuele intimidatie van co-assistenten tijdens
hun stage is een niet te onderschatten probleem met negatieve gevolgen voor het persoonlijk en professioneel functioneren. Aandacht voor dit onderwerp in het onderwijs aan co-assistenten en in de (na)scholing van hun begeleiders is  gewenst.

Ongewenst contact Een op de vijf coassistenten is slachtoffer van seksuele intimidatie
/ E.B. Conemans, K.M. Groeneveld, S.A.H.M. van den  Tillaart, H. Gerritsen -  Medisch contact 62 (2007) 7, p. 284-287.

Persoonllijk en lichamelijk contact met docenten, artsen, patiënten en met elkaar kenmerkt de opleiding geneeskunde. Immers, oefening baart kunst. Vooral co-assistenten lopen hierdoor meer risico op ongewenst contact.

Zin en onzin van een enquête over intimiteit en seksualiteit
/ T. van Achterberg -  TVZ: tijdschrift voor verpleegkundigen 110 (2000) 5, p. 137-138.

Uit een enquête over intimiteit en seksualiteit op het werk die de beroepsorganisatie van de verpleging Nieuwe Unie '91 samen met 'Verpleegkunde Nieuws' organiseerde, kwam naar voren dat 52,3 % van het verplegend personeel te maken heeft met ongewenste intimiteiten op het werk. Het geschetste beeld deugt echter niet: opzet en uitvoering van de enquête zijn oppervlakkig en gebrekkig, en de gegeven interpretaties en commentaren zijn selectief en
vertekenend.

Gewenst beleid tegen ongewenst gedrag: voorbeelden van goed beleid  tegen ongewenste omgangsvormen op het werk
/ S. de Vries, M. van  Niekerk, E.J. van Dalen, M. Nuijens. - TNO Arbeid, 2002. - ISBN: 9067439312

Ongewenste omgangsvormen zoals pesten, discriminatie, agressie en geweld, vormen een behoorlijke belasting voor medewerkers. Daarom heeft TNO Arbeid in kaart gebracht hoe verschillende organisaties op een goede manier vorm hebben  gegeven aan beleid rond ongewenste omgangsvormen. Naast voorbeelden van goed beleid geeft de publicatie een overzicht van factoren die van belang zijn  voor het opzetten van beleid rond ongewenste omgangsvormen. 

Seksuele intimidatie op het werk aangepakt: een studie naar integraal beleid en de mogelijkheden van training
/ A. Kuiper. - Rotterdam :  Bezemer & Kuiper, 2002. - 122 p.. - ISBN: 9075255039

Het boek geeft een overzicht van recente onderzoeken in binnen- en buitenland naar seksuele intimidatie en een beschrijft de criteria voor een succesvol beleid. Bekeken wordt in hoeverre managementtheoriën over sturing van verandering bij seksuele intimidatie bruikbaar zijn. Het tweede deel bevat de resultaten van een onderzoek in verschillende organisaties onder vertrouwenspersonen naar de effecten van trainingen voor leidinggevenden en van voorlichting aan medewerkers. Ook wordt aandacht besteed aan de totstandkoming van CAO-bepalingen en artikelen in de Arbo-wet over seksuele intimidatie.

Seksuele intimidatie in de zorg
/ M. Bos. - Houten/Diegem : Bohn Stafleu Van Loghum, 2000. - 125 p. . - (Verpleegkunde Praktijk). - ISBN: 9031334340 

Dit boekje is bedoeld om werkenden binnen de gezondheidszorg weerbaarder te maken tegen ongewenst gedrag van patiënten.